Deel deze pagina

Verzenden

Tonkilometers van goederenvervoer

De transportstromen zijn een maat voor de activiteit van de sector transport. De transportstromen van het goederenvervoer worden geëvalueerd aan de hand van de tonkilometers afgelegd met de vrachtwagen, de trein en het binnenschip. De tonkilometers geven het aantal afgelegde kilometers per vervoerde ton met een bepaalde categorie van vervoermiddelen weer, vermenigvuldigd met het aantal ton vervoerde goederen.
Uw eigen indicatorrapport
Voeg deze fiche toe aan uw eigen 'Indicatorrapport Ć  la carte' door hierboven aan te klikken.
D P S I R

Figuren

Cijfers spoor t.e.m. 2006 gebaseerd op NMBS. Cijfers vanaf 2007 gebaseerd op Eurostat, met inbegrip van activiteit andere operatoren dan NMBS.

Bron: Eurostat, FOD MV, NMBS, NV De Scheepvaart, PBV, VMM, W&Z (www.milieurapport.be)
Cijfers in Excel.
Maak link naar deze figuur
Open grafiek in nieuw venster

Verloop

In 2012 steeg goederenvervoer over de weg, maar daalde voor spoor en binnenvaart 

De activiteit van het goederenvervoer is sterk gecorreleerd met de economische toestand. In de periode 2000-2007 nam het aantal tonkilometers over de weg toe met meer dan de helft. Daarna was er een sterke terugval door de financieel-economische crisis. Daardoor lag de activiteit 14 % lager in 2009 dan in het piekjaar 2007. In 2010 hernam het goederenvervoer over de weg even maar daalde in 2011 opnieuw  tot het niveau van 2009. In 2012 steeg de activiteit met 2 % t.o.v. 2011, tot 37,6 miljard tonkm.
 
Onder invloed van het kaaimurenprogramma, waarbij de Vlaamse overheid sedert 1998 de bouw van laad- en losinstallaties financieel ondersteunt, steeg de activiteit van de binnenvaart tot 2004. Hoewel het ondersteuningsprogramma verder loopt tot 2016 boog de stijgende trend om met een dieptepunt in 2009 door de crisis. De activiteit zakte tot onder het niveau van het jaar 2000. Door het hernemen van de economische activiteit steeg de binnenvaart opnieuw in 2010-2011. In 2011 bereikte ze met 6,7 miljard tonkm de op één na hoogste activiteit van de laatste tien jaar. Vooral de containerbinnenvaart bleef groeien. Ook de hoeveelheid vracht overgeslagen vanuit de Vlaamse zeehavens op de binnenvaart steeg terug vanaf 2010. De binnenvaart kende in 2012 opnieuw een daling door de economische terugval, tot 6,5 miljard tonkm. In 2013 daalde de activiteit verder met 6 % t.o.v. 2012. Uit een analyse voor 2008-2013 blijkt dat die periode vooral gekenmerkt wordt door een terugval van het transitvervoer. Dit was een gevolg van het doven van de hoogovens en het stilvallen van de ertstransporten naar het Luikse en naar Charleroi.

Door de liberalisering van de markt voor nationaal vrachtvervoer zijn sedert 2007 ook andere operatoren dan de NMBS actief in België. Tussen 2001 en 2007 steeg de activiteit per spoor in Vlaanderen. Na een piek in 2007 daalde ook het goederenvervoer per spoor als gevolg van de crisis. In 2009 werd de laagste activiteit sinds 2000 gerealiseerd. In 2010 herstelde de markt zich gedeeltelijk, met een verdere lichte stijging in 2011.  In 2012 daalde de activiteit van het spoor echter opnieuw onder het niveau van 2010, tot 3,7 miljard tonkm.

Omdat het wegverkeer een groot deel van het totale goederenvervoer uitmaakt, volgt het verloop van het totale goederenvervoer de trend van het goederenvervoer over de weg. Het totale goederenvervoer steeg in 2012 met 1 % t.o.v. 2011, tot 47,8 miljard. Dit is 28 % meer dan in 2000, maar nog steeds 11 % minder dan in het piekjaar 2007.

Geen modale verschuiving goederenvervoer

De verdeling van de transportstromen van het goederenvervoer over de verschillende vervoerswijzen is een aandachtspunt van het Pact 2020.  Er is geen specifieke streefwaarde, maar een daling van het aandeel van het wegvervoer wordt als positief beschouwd. Ook de missie en visie bij het Ontwerp Mobiliteitsplan Vlaanderen (2012) zet in op het stimuleren van het gebruik van spoor en binnenvaart voor het goederenvervoer en stuurt aan op een co-modaal en efficiënt gebruik van het transportsysteem. De beleidsnota Mobiliteit en Openbare werken (2014-2019) zet in op het ontwikkelen van een multimodaal Vlaams vervoerbeleid dat zo milieuvriendelijk mogelijk is, maar geeft geen streefwaardes.
In 2012 was de modale verdeling van het goederenvervoer:

  • 79 % voor het wegvervoer
  • 13 % voor de binnenvaart
  • 8 % voor het spoor

In 2000 was de modale verdeling van het goederenvervoer:

  • 75 % voor het wegvervoer
  • 15 % voor de binnenvaart
  • 10 % voor het spoor

Het aandeel van het wegvervoer in het totale goederenvervoer vertoonde een stijgende trend vanaf 2000, met een piek van 81 % in 2009. De laatste jaren lag dat aandeel wat lager dan in 2009, maar nog steeds een stuk hoger dan in 2000. De meer milieuvriendelijke modi spoor en binnenvaart slaagden er dus niet in het aandeel van het wegverkeer in het totale goederenvervoer te verkleinen.

DPSI-R (de verstoringsketen)

De verstoringsketen is een veelgebruikt analysekader in de internationale milieurapportering. De keten schematiseert de oorzaken tot en met de gevolgen van de milieuproblemen.

Schakel 1 Driving forces (Maatschappelijke activiteiten) de onderliggende oorzaken van de milieuproblemen (productie, consumptie, transport, recreatie, enz.)
Schakel 2 Pressure (Druk) de directe oorzaken van de verstoringen brongebruik (energie, water, ruimte, grondstoffen) emissies (lozingen naar lucht, water en bodem, afval)
Schakel 3 State (Toestand) de resulterende toestand in lucht, water en bodem
Schakel 4 Impact (Impact) een inschatting van de negatieve gevolgen van de milieukwaliteit voor mens, natuur en economie
Schakel 5 Response (Respons) het (beleids)antwoord op deze verstoringen

Indicators



DPSIR-chain

The DPSI-R chain is a frequently used analysis framework in international environmental reporting. The DPSI-R chain outlines the causes to the impacts of environmental problems.

Link 1 Driving forces the underlying causes of environmental problems (production, consumption, transportation, recreation, etc.)
Link 2 Pressure the direct causes of the disturbances from resource use (energy, water, space, materials) and emissions (discharges to air, water and soil, waste)
Link 3 State the resulting state in air, water and soil
Link 4 Impact an estimate of the negative effects of the environmental quality for man, nature and economy
Link 5 Response the (policy) response to these disturbances

Indicatoren

positieve evolutie Positieve evolutie, met de doelstelling binnen bereik, of gunstige toestand.
onduidelijke evolutie Geen of beperkte evolutie, maar onvoldoende om de doelstelling te bereiken, of neutrale toestand.
negatieve evolutie Negatieve evolutie, verder weg van de doelstelling, of ongunstige toestand.
onvoldoende informatie beschikbaar Onvoldoende informatie.
De toekenning van smileys is geen exacte wetenschap maar veeleer een expertoordeel. Het 'oormerken' van indicatoren houdt onmiskenbaar het gevaar in van te sterke vereenvoudiging. Daarom wil de smiley de lezer vooral aanzetten om de bijhorende indicatorbeschrijving te lezen.

Indicatoren

positieve evolutie Positieve evolutie, met de doelstelling binnen bereik, of gunstige toestand.
onduidelijke evolutie Geen of beperkte evolutie, maar onvoldoende om de doelstelling te bereiken, of neutrale toestand.
negatieve evolutie Negatieve evolutie, verder weg van de doelstelling, of ongunstige toestand.
onvoldoende informatie beschikbaar Onvoldoende informatie.
De toekenning van smileys is geen exacte wetenschap maar veeleer een expertoordeel. Het 'oormerken' van indicatoren houdt onmiskenbaar het gevaar in van te sterke vereenvoudiging. Daarom wil de smiley de lezer vooral aanzetten om de bijhorende indicatorbeschrijving te lezen.

Terug naar overzicht