Deel deze pagina

Verzenden

Biologische landbouw

Deze indicator bespreekt de evolutie van het areaal, het aantal bedrijven en de overheidssteun voor de biologische landbouw in Vlaanderen. Als voortrekker van milieuvriendelijke landbouwmethoden zet de biologische landbouw sterk in op het behoud en verbeteren van de bodemvruchtbaarheid en het nastreven van gesloten kringlopen. Dit gebeurt o.a. door ruime vruchtafwisseling, aangepaste grondbewerkingspraktijken en gebruik van groenbemesters en organische bemesting. Chemisch-synthetische bestrijdingsmiddelen, kunstmest, voeder met groeistimulatoren of antibiotica en genetisch gewijzigde organismen zijn verboden. Het evenwicht tussen dierlijke en plantaardige productie wordt bewaard door de veebezetting te beperken.
Uw eigen indicatorrapport
Voeg deze fiche toe aan uw eigen 'Indicatorrapport à la carte' door hierboven aan te klikken.
D P S I R

Figuren

Rechtstreekse steun omvat o.a. hectaresteun, VLIF steun, bedrijfsadvisering. Onrechtstreekse steun wordt aan andere partijen dan de bioboer betaald (o.a. BioForum Vlaanderen, vormingscentra, VLAM, onderzoeksinstellingen,…) ter ondersteuning van de sector.

Bron: MIRA op basis van AMS
Cijfers in Excel.
Maak link naar deze figuur
Open grafiek in nieuw venster

Verloop

Vlaamse biologische landbouwsector blijft groeien…

Het areaal biologische landbouw in Vlaanderen (5 343 ha) groeide met 6 % ten opzichte van 2014 (figuur 1). Hiervan is 17 % of  924 ha in omschakeling. De evolutie van het bio-areaal vertoont een geleidelijke groei. Een uitzondering hierop is de sterke groei vanaf 2010, die te wijten is aan een sprong van het areaal grasland (grasland en gronden met natuurwaarde) van 1 500 ha in 2010 naar bijna 2 500 ha in 2015 (46 % van het biologisch areaal). 

Ook het aantal biologisch producerende bedrijven neemt elk jaar toe. Eind 2015 stond de teller op 370, een toename van 8 % ten opzichte van 2014 (figuur 1). Van die 370 bedrijven verwerkt 14 % ook zelf biologische producten. Ruim 80 % halen hun inkomsten hoofdzakelijk uit één bedrijfstak (figuur 2). De biologische veestapel groeide aan tot ruim 422 000 dieren in 2015 (+ 12,5 %), het leeuwendeel hiervan zijn kippen. 

Naast producerende bio-bedrijven groeit ook het aantal bedrijven in de biologische voedingsketen: in 2015 verwerkten, verdeelden, importeerden en/of verkochten 823 bedrijven met hoofdzetel in Vlaanderen biologische producten, een toename van 11 % t.o.v. 2014. 

...door stijgende steun

De Vlaamse bio-areaaltoename volgt op een stijgende overheidssteun en marktvraag. De Vlaamse overheid gaf in 2015 3,9 miljoen euro uit aan ondersteuning van de biologische landbouwsector. Dat is bijna 4 % meer dan in 2014. Rechtstreekse steun aan bioboeren, o.a. de hectaresteun, bedroeg 1,7 miljoen euro. Onrechtstreekse steun, gericht op promotie, versterking van afzet, onderzoek, vorming en organisatie van de sector, was goed voor 2,2 miljoen euro. Alle steunmaatregelen kaderen in het Strategisch Plan Biologische Landbouw 2013-2017, dat een belangrijke focus legt op onderzoek en kennisontwikkeling. Drie vierde van de onderzoeksteun ging naar alternatieven voor het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen en kunstmeststoffen. 

…en grote vraag

Belgen kopen steeds meer bio. In 2015 waren bestedingen aan biologische vers- en diepvriesproducten, dranken, kruidenierswaren en non-food producten goed voor 514 miljoen euro (+ 18 %t.o.v. 2014). Het Vlaams aandeel bedroeg 237 miljoen euro (+ 12 %). In vergelijking met totale voedingsbestedingen (+1,1 % t.o.v. 2014) is de stijging van biobestedingen groot. De groei wordt vooral verklaard door een hogere aankoopfrequentie. 

Biologische producten zijn gemiddeld een derde duurder dan gangbare producten. Welgestelde gezinnen met kinderen en alleenstaanden (>40 jaar) zijn verantwoordelijk voor de helft van de biobestedingen. Ruim een derde van de bio-uitgaven in België gaat naar aardappelen, groenten en fruit (bij de gangbare niet-bio producten is dit slechts één vijfde). Uitgedrukt per capita besteedt een Belg in 2015 het meest aan biozuivel (6,7 euro), biogroenten (5,6 euro) en biovlees/vis/gevogelte (4,7 euro). 

Ondanks de groeicijfers blijft de Vlaamse biologische landbouw een kleine speler op de (Europese) markt. Aan de productiezijde ligt Vlaanderen met een aandeel biologisch ten opzichte van totaal landbouwareaal van 0.8 % onder het Europese gemiddelde van 5,9 % (EU-28, 2014). Het Vlaamse aandeel in de totale Europese biologische voedingsbesteding bedroeg 0,9 % in 2014. Om aan de stijgende vraag naar bio te voldoen, is verdere groei van inlandse bio-producten wenselijk. Belangrijke voorwaarden voor groei zijn o.a. garanderen van de continuïteit van biologische landbouwbedrijven en voldoende toegang tot landbouwgrond.

DPSI-R (de verstoringsketen)

De verstoringsketen is een veelgebruikt analysekader in de internationale milieurapportering. De keten schematiseert de oorzaken tot en met de gevolgen van de milieuproblemen.

Schakel 1 Driving forces (Maatschappelijke activiteiten) de onderliggende oorzaken van de milieuproblemen (productie, consumptie, transport, recreatie, enz.)
Schakel 2 Pressure (Druk) de directe oorzaken van de verstoringen brongebruik (energie, water, ruimte, grondstoffen) emissies (lozingen naar lucht, water en bodem, afval)
Schakel 3 State (Toestand) de resulterende toestand in lucht, water en bodem
Schakel 4 Impact (Impact) een inschatting van de negatieve gevolgen van de milieukwaliteit voor mens, natuur en economie
Schakel 5 Response (Respons) het (beleids)antwoord op deze verstoringen

Indicators



DPSIR-chain

The DPSI-R chain is a frequently used analysis framework in international environmental reporting. The DPSI-R chain outlines the causes to the impacts of environmental problems.

Link 1 Driving forces the underlying causes of environmental problems (production, consumption, transportation, recreation, etc.)
Link 2 Pressure the direct causes of the disturbances from resource use (energy, water, space, materials) and emissions (discharges to air, water and soil, waste)
Link 3 State the resulting state in air, water and soil
Link 4 Impact an estimate of the negative effects of the environmental quality for man, nature and economy
Link 5 Response the (policy) response to these disturbances

Indicatoren

positieve evolutie Positieve evolutie, met de doelstelling binnen bereik, of gunstige toestand.
onduidelijke evolutie Geen of beperkte evolutie, maar onvoldoende om de doelstelling te bereiken, of neutrale toestand.
negatieve evolutie Negatieve evolutie, verder weg van de doelstelling, of ongunstige toestand.
onvoldoende informatie beschikbaar Onvoldoende informatie.
De toekenning van smileys is geen exacte wetenschap maar veeleer een expertoordeel. Het 'oormerken' van indicatoren houdt onmiskenbaar het gevaar in van te sterke vereenvoudiging. Daarom wil de smiley de lezer vooral aanzetten om de bijhorende indicatorbeschrijving te lezen.

Indicatoren

positieve evolutie Positieve evolutie, met de doelstelling binnen bereik, of gunstige toestand.
onduidelijke evolutie Geen of beperkte evolutie, maar onvoldoende om de doelstelling te bereiken, of neutrale toestand.
negatieve evolutie Negatieve evolutie, verder weg van de doelstelling, of ongunstige toestand.
onvoldoende informatie beschikbaar Onvoldoende informatie.
De toekenning van smileys is geen exacte wetenschap maar veeleer een expertoordeel. Het 'oormerken' van indicatoren houdt onmiskenbaar het gevaar in van te sterke vereenvoudiging. Daarom wil de smiley de lezer vooral aanzetten om de bijhorende indicatorbeschrijving te lezen.

Terug naar overzicht