Deel deze pagina

Verzenden

Zware metalen in oppervlaktewater

Metalen zijn per definitie niet afbreekbaar en (bio)accumuleren in het aquatisch milieu. Een aantal ervan is essentieel voor diverse biochemische processen in organismen. Bij hogere concentraties kunnen ze toxisch worden voor waterorganismen. Metalen komen in oppervlaktewater in opgeloste en in gebonden vorm voor.

Voor de trends van zware metalen in oppervlaktewater worden in de eerste plaats de totale concentraties (som van opgeloste en gebonden vorm, afgekort met een “t”) gebruikt want die werden aanvankelijk opgevolgd. Meer bepaald worden voor arseen, cadmium, chroom, koper, kwik, nikkel, lood en zink de relatieve evoluties van de voortschrijdende gemiddelde concentraties gepresenteerd. Daarbij is de waarde voor jaar x het gemiddelde van x-1, x, x+1. Sinds 2012 worden de totaal concentraties niet meer opgevolgd.

De opgeloste concentraties zijn ecologisch relevanter want in die vorm worden ze gemakkelijker opgenomen door aquatische organismen. Vandaar dat sinds 2010 ook de opgeloste concentraties gemeten worden en dat de milieukwaliteitsnormen voor oppervlaktewater voor de opgeloste vorm gelden. De opgeloste concentraties (afgekort met een “o”) worden opgevolgd voor arseen (As), barium (Ba), cadmium (Cd), chroom (Cr), kobalt (Co), koper (Cu), kwik (Hg), lood (Pb), molybdeen (Mo), nikkel (Ni), uranium (U), vanadium (V) en zink (Zn). Voor deze metalen wordt het percentage meetplaatsen dat de milieukwaliteitsnorm overschrijdt, opgevolgd. Van alle meetplaatsen waar voor elk jaar tussen 2010 en 2015 minimum 2 metingen beschikbaar zijn, wordt ook nagegaan of ze een statistisch significante trend vertonen.

Uw eigen indicatorrapport
Voeg deze fiche toe aan uw eigen 'Indicatorrapport à la carte' door hierboven aan te klikken.
D P S I R

Verloop

Sterke daling van de gemiddelde concentraties voor bijna alle metalen

Tussen 2000 en 2010 zijn de gemiddelde totale concentraties van bijna alle zware metalen sterk gedaald. Die dalingen variëren van 55 % voor nikkel tot 78 % voor koper en zijn te danken aan de inspanningen van de bedrijven en de uitbreiding van de openbare waterzuivering. Arseen is de enige uitzondering op die positieve evoluties. De toename van de arseenconcentraties tussen 2004 en 2010 deed zich niet overal voor. Stijgende concentraties werden waargenomen op enkele meetplaatsen in de kuststreek waar aanvoer van arseenrijk grondwater een mogelijke oorzaak is. Ook op enkele andere meetplaatsen, bv. in de Zeeschelde, zijn de arseenconcentraties in de periode 2000-2010 gestegen. De oorzaak is onduidelijk.

Kobalt, uranium, arseen en zink overschrijden het vaakst de normen

In 2015 werd de norm voor kobalt, uranium, arseen en zink in respectievelijk 48, 34, 19 en 14 % van de meetplaatsen overschreden. Van de door de KRW aangeduide prioritaire stoffen wordt opgelost cadmium aangetroffen in te hoge concentraties in 4 % van de meetplaatsen. Voor kobalt, uranium en cadmium lijkt het percentage normoverschrijdingen te verbeteren sinds 2010. 

Meer meetplaatsen met gunstige dan ongunstige trends

Voor elk metaal geldt dat meer dan de helft van de geanalyseerde meetplaatsen geen statistisch significante trend vertoont in de periode 2010-2015 en, met uitzondering van zink, dat het percentage meetplaatsen met een significante daling groter is dan het percentage meetplaatsen met een significante stijging. Het percentage meetplaatsen met een gunstige trend is het grootst voor nikkel, kobalt en cadmium.

 

DPSI-R (de verstoringsketen)

De verstoringsketen is een veelgebruikt analysekader in de internationale milieurapportering. De keten schematiseert de oorzaken tot en met de gevolgen van de milieuproblemen.

Schakel 1 Driving forces (Maatschappelijke activiteiten) de onderliggende oorzaken van de milieuproblemen (productie, consumptie, transport, recreatie, enz.)
Schakel 2 Pressure (Druk) de directe oorzaken van de verstoringen brongebruik (energie, water, ruimte, grondstoffen) emissies (lozingen naar lucht, water en bodem, afval)
Schakel 3 State (Toestand) de resulterende toestand in lucht, water en bodem
Schakel 4 Impact (Impact) een inschatting van de negatieve gevolgen van de milieukwaliteit voor mens, natuur en economie
Schakel 5 Response (Respons) het (beleids)antwoord op deze verstoringen

Indicators



DPSIR-chain

The DPSI-R chain is a frequently used analysis framework in international environmental reporting. The DPSI-R chain outlines the causes to the impacts of environmental problems.

Link 1 Driving forces the underlying causes of environmental problems (production, consumption, transportation, recreation, etc.)
Link 2 Pressure the direct causes of the disturbances from resource use (energy, water, space, materials) and emissions (discharges to air, water and soil, waste)
Link 3 State the resulting state in air, water and soil
Link 4 Impact an estimate of the negative effects of the environmental quality for man, nature and economy
Link 5 Response the (policy) response to these disturbances

Indicatoren

positieve evolutie Positieve evolutie, met de doelstelling binnen bereik, of gunstige toestand.
onduidelijke evolutie Geen of beperkte evolutie, maar onvoldoende om de doelstelling te bereiken, of neutrale toestand.
negatieve evolutie Negatieve evolutie, verder weg van de doelstelling, of ongunstige toestand.
onvoldoende informatie beschikbaar Onvoldoende informatie.
De toekenning van smileys is geen exacte wetenschap maar veeleer een expertoordeel. Het 'oormerken' van indicatoren houdt onmiskenbaar het gevaar in van te sterke vereenvoudiging. Daarom wil de smiley de lezer vooral aanzetten om de bijhorende indicatorbeschrijving te lezen.

Indicatoren

positieve evolutie Positieve evolutie, met de doelstelling binnen bereik, of gunstige toestand.
onduidelijke evolutie Geen of beperkte evolutie, maar onvoldoende om de doelstelling te bereiken, of neutrale toestand.
negatieve evolutie Negatieve evolutie, verder weg van de doelstelling, of ongunstige toestand.
onvoldoende informatie beschikbaar Onvoldoende informatie.
De toekenning van smileys is geen exacte wetenschap maar veeleer een expertoordeel. Het 'oormerken' van indicatoren houdt onmiskenbaar het gevaar in van te sterke vereenvoudiging. Daarom wil de smiley de lezer vooral aanzetten om de bijhorende indicatorbeschrijving te lezen.

Terug naar overzicht