Deel deze pagina

Verzenden

Zware metalen in grondwater

De aanwezigheid van zware metalen in het Vlaamse grondwater werd onderzocht voor arseen-, nikkel-, zink-, cadmium-, chroom-, kwik-, lood-, koper- , en kobaltionen. De analyseresultaten zijn afkomstig van de putten van het freatisch grondwatermeetnet en het primair grondwatermeetnet. Ze worden getoetst aan de grondwaterkwaliteitsnormen (Besluit van de Vlaamse Regering van 21 mei 2010). Verder worden de gegevens aan de achtergrondniveaus gekoppeld, die via hetzelfde besluit zijn vastgelegd. Een achtergrondniveau is de concentratie van een stof of de waarde van een indicator in een grondwaterlichaam die overeenkomt met onbestaande of zeer geringe, antropogene veranderingen van de ongerepte toestand.

Van zodra de gemiddelde concentratie voor een metaal hoger ligt dan de norm, en eventueel het achtergrondniveau, is de meetlocatie voor het desbetreffende grondwaterlichaam gekenmerkt door een slechte grondwaterkwaliteit (principe van ‘one out all out’). Als er metingen op meerdere dieptes per locatie in hetzelfde grondwaterlichaam gebeurden (multilevel-putten), wordt de hoogste gemiddelde concentratie in rekening gebracht.

Uw eigen indicatorrapport
Voeg deze fiche toe aan uw eigen 'Indicatorrapport à la carte' door hierboven aan te klikken.
D P S I R

Figuren

Zware metalen in grondwater (Vlaanderen, 2011)

Bron: VMM



Verloop

Meeste problemen in Kempen en delen van West-Vlaanderen

In totaal werd in 2011 voor ongeveer 16 % van de meetlocaties een slechte grondwaterkwaliteit voor zware metalen waargenomen. Het merendeel van deze risicolocaties komt voor in de regio van de Kempen en kleinere gebieden in West-Vlaanderen (heuvelruggen). Bij de interpretatie van de gegevens op kaart moet met het driedimensionaal karakter van grondwatersystemen rekening worden gehouden. Sommige van de gevisualiseerde overschrijdingen bevinden zich in diepere, onderliggende grondwaterlichamen. 

Meeste overschrijdingen voor nikkel

Nikkel zorgt op bijna 9 % van de meetlocaties voor een overschrijding. Voor arseen is dat iets meer dan 5 % en voor zink ongeveer 2,8 %. Cadmium kan lokaal tot problemen leiden (bijna 1,4 % overschrijding). Arseenconcentraties komen eerder verspreid voor waarbij de hoogste concentraties vooral in de Kempen en de kuststreek te vinden zijn (hier dikwijls gekoppeld aan hoge natuurlijke achtergrondniveaus). Overschrijdingen voor zink en cadmium komen vaak samen voor met overschrijdingen voor nikkel. Alle drie parameters hebben gemeen dat ze maximaal mobiel zijn bij zure grondwatercondities (lage pH). Chroom, lood, koper en kwik zorgen bijna nooit voor overschrijdingen. Dit wordt natuurlijk ook door de parametergerelateerde kwaliteitsnormen en lichaamsspecifieke achtergrondniveaus bepaald. Bovendien worden vooral lood en koper veel sterker gebonden aan organische substanties, kleimineralen en ijzer- en mangaan(hydro-)oxiden (hogere adsorptiecapaciteit), waardoor ze minder mobiel zijn dan bijvoorbeeld nikkel, cadmium en zink. Kobalt heeft dan weer omwille van de mindere toxiciteit tot op heden geen grondwaterkwaliteitsnorm.

Het merendeel van de locaties met een overschrijding voor nikkel bevindt zich in de regio van de Kempen. Mogelijke oorzaak zijn de (historische) metallurgische activiteiten met inbegrip van de mijnbouw en de oplossing van nikkelhoudende mineralen zoals pyriet. Ook de zuidelijke heuvelrug in West-Vlaanderen kent enkele locaties met een nikkelprobleem, maar de oorzaak is minder duidelijk. Het grondwater is er, net zoals in de Kempen, redelijk zuur waarbij nikkel mobieler is. Gevolg is alleszins dat het grondwater op een aantal plaatsen niet aan de kwaliteitsnormen voldoet en daardoor zonder behandeling niet bruikbaar is voor menselijke aanwending.

DPSI-R (de verstoringsketen)

De verstoringsketen is een veelgebruikt analysekader in de internationale milieurapportering. De keten schematiseert de oorzaken tot en met de gevolgen van de milieuproblemen.

Schakel 1 Driving forces (Maatschappelijke activiteiten) de onderliggende oorzaken van de milieuproblemen (productie, consumptie, transport, recreatie, enz.)
Schakel 2 Pressure (Druk) de directe oorzaken van de verstoringen brongebruik (energie, water, ruimte, grondstoffen) emissies (lozingen naar lucht, water en bodem, afval)
Schakel 3 State (Toestand) de resulterende toestand in lucht, water en bodem
Schakel 4 Impact (Impact) een inschatting van de negatieve gevolgen van de milieukwaliteit voor mens, natuur en economie
Schakel 5 Response (Respons) het (beleids)antwoord op deze verstoringen

Indicators



DPSIR-chain

The DPSI-R chain is a frequently used analysis framework in international environmental reporting. The DPSI-R chain outlines the causes to the impacts of environmental problems.

Link 1 Driving forces the underlying causes of environmental problems (production, consumption, transportation, recreation, etc.)
Link 2 Pressure the direct causes of the disturbances from resource use (energy, water, space, materials) and emissions (discharges to air, water and soil, waste)
Link 3 State the resulting state in air, water and soil
Link 4 Impact an estimate of the negative effects of the environmental quality for man, nature and economy
Link 5 Response the (policy) response to these disturbances

Indicatoren

positieve evolutie Positieve evolutie, met de doelstelling binnen bereik, of gunstige toestand.
onduidelijke evolutie Geen of beperkte evolutie, maar onvoldoende om de doelstelling te bereiken, of neutrale toestand.
negatieve evolutie Negatieve evolutie, verder weg van de doelstelling, of ongunstige toestand.
onvoldoende informatie beschikbaar Onvoldoende informatie.
De toekenning van smileys is geen exacte wetenschap maar veeleer een expertoordeel. Het 'oormerken' van indicatoren houdt onmiskenbaar het gevaar in van te sterke vereenvoudiging. Daarom wil de smiley de lezer vooral aanzetten om de bijhorende indicatorbeschrijving te lezen.

Indicatoren

positieve evolutie Positieve evolutie, met de doelstelling binnen bereik, of gunstige toestand.
onduidelijke evolutie Geen of beperkte evolutie, maar onvoldoende om de doelstelling te bereiken, of neutrale toestand.
negatieve evolutie Negatieve evolutie, verder weg van de doelstelling, of ongunstige toestand.
onvoldoende informatie beschikbaar Onvoldoende informatie.
De toekenning van smileys is geen exacte wetenschap maar veeleer een expertoordeel. Het 'oormerken' van indicatoren houdt onmiskenbaar het gevaar in van te sterke vereenvoudiging. Daarom wil de smiley de lezer vooral aanzetten om de bijhorende indicatorbeschrijving te lezen.

Terug naar overzicht