Deel deze pagina

Verzenden

Mestverwerking en mestexport

Deze indicator toont de evolutie van de hoeveelheden stikstof (N) en fosfor (P) die niet op Vlaamse landbouwbodems worden afgezet, maar als ruwe mest of na mestverwerking geëxporteerd worden uit Vlaanderen. 

Mestverwerking met export van het eindproduct en zonder afwenteling van emissies naar water en/of lucht, draagt bij tot een lagere bemestingsdruk (zie indicator Dierlijke mest in de landbouw) en tot een vermindering van de ammoniakemissie (zie indicator Emissie van verzurende stoffen door de landbouw). In Vlaanderen is mestverwerking één van de belangrijkste maatregelen om het mestoverschot afkomstig van de veestapel aan te pakken (zie indicator Veestapel). Onder bepaalde voorwaarden kan dierlijke mest ook onbehandeld uitgevoerd worden.

Uw eigen indicatorrapport
Voeg deze fiche toe aan uw eigen 'Indicatorrapport à la carte' door hierboven aan te klikken.
D P S I R

Figuren

dierlijke mest maar in mindere mate ook van geïmporteerde dierlijke mest en van andere toegevoegde organische materialen die in het verwerkingsproces als input worden gebruikt .

Bron: MIRA op basis van VLM
Cijfers in Excel.
Maak link naar deze figuur
Open grafiek in nieuw venster

Verloop

Export van N en P blijft stijgen

De totale verwerking en export van nutriënten is in Vlaanderen gegroeid tot 48.8 miljoen kg stikstof en 11,4 miljoen kg fosfor in 2014 (figuur 1). Dat is ruim veertig (N) en vijftien (P) keer de hoeveelheid mestverwerking en/of mestexport dan in 1990. De sterke stijging in 2008 is vooral het gevolg van nieuwe mogelijkheden voor de uitbreiding van de veestapel, gekoppeld aan verplichte verwerking van bijkomende dierlijke mest. Sinds 2008 stijgt de export van nutriënten uit mest elk jaar, tussen 2013 en 2014 gaat dit om een stijging in N en P export van ruim 10 %. 

De geëxporteerde hoeveelheden bevatten nutriënten (N en P) die in hoofdzaak afkomstig zijn van Vlaamse dierlijke mest, maar in belangrijke mate ook van geïmporteerde dierlijke mest en van andere toegevoegde organische materialen die tijdens het verwerkingsproces als input worden gebruikt. In 2014 bestond ongeveer 21 % (of 10,3 miljoen kg N) van de verwerkte en geëxporteerde hoeveelheid nutriënten uit niet-dierlijke Vlaamse mest (figuur 1). 

Mestverwerking drukt het mestoverschot

In 2014 werd bijna een kwart van de stikstof (24 % of 38,5 miljoen kg N) die gegenereerd wordt via Vlaamse dierlijke mestproductie, verwerkt en geëxporteerd (als ruwe onbehandelde mest of na mestverwerking; figuur 2). Dit aandeel kent een stijgende trend en bedroeg slechts 10 % in 2007. In 2014 bleef de export van dierlijke mest na verwerking nagenoeg gelijk aan dat van het voorgaande jaar, maar steeg de export van onbehandelde mest met 7 % (figuur 2). Driekwart van de geëxporteerde onbehandelde mest bestond in 2014 uit pluimveemest, het overige kwart uit niet-pluimveemest (vnl. varkensmest). 

Mestverwerking en export van dierlijke mest speelt een belangrijke rol in het terugdringen van het mestoverschot. Mest is in overschot als in de Vlaamse landbouw niet alle dierlijke mest volgens de wettelijke regelingen kan aangewend, verwerkt of geëxporteerd worden. Sinds 2007 is er in Vlaanderen geen wettelijk mestoverschot meer. 

Behalen waterkwaliteitsdoelstellingen vergt extra maatregelen

Ondanks toenemende mestverwerking, verlaging van de bemestingsnormen en beperken van de mestafzetruimte verbetert de waterkwaliteit niet overal even snel. In het winterjaar 2014-2015 bijvoorbeeld werd de drempelwaarde voor de concentratie nitraat en fosfaat in oppervlaktewater landbouwgebied overschreden in 21 % en 72 % van de meetplaatsen (zie indicatoren Nitraat in oppervlaktewater landbouwgebieden, Fosfaat in oppervlaktewater landbouwgebied). Ook voor grondwater is een positieve evolutie merkbaar, maar ook hier worden er nog normoverschrijdingen voor nitraat vastgesteld voor een derde van de meetposten (zie indicator Nitraat in grondwater in landbouwgebied). 

Naast mestverwerking kunnen afspoeling van nutriënten tegengegaan worden via het inzaaien van vanggewassen en het aanleggen van bufferstroken langs waterlopen. Landbouwers kunnen ook verliezen reduceren door minder mest te gebruiken en die efficiënter in te zetten (bemesten in functie van gewasbehoefte, tijdstip, andere techniek van bemesten,…). Strengere maatregelen voor focusbedrijven en-gebieden en een verhoogde inzet op gericht bemesten is een belangrijk aspect van het nieuwe vijfde mestactieprogramma (MAP5, 2015-2018).

Meer info

Over de mestproblematiek in Vlaanderen: Voortgangsrapporten Mestbank en Mestrapport

Over wetgeving mestverwerking: Vlaamse Coördinatiecentrum Mestverwerking

Informatie over bemestingsnormen is beschikbaar in de brochures Normen en richtwaarden mestdecreet

DPSI-R (de verstoringsketen)

De verstoringsketen is een veelgebruikt analysekader in de internationale milieurapportering. De keten schematiseert de oorzaken tot en met de gevolgen van de milieuproblemen.

Schakel 1 Driving forces (Maatschappelijke activiteiten) de onderliggende oorzaken van de milieuproblemen (productie, consumptie, transport, recreatie, enz.)
Schakel 2 Pressure (Druk) de directe oorzaken van de verstoringen brongebruik (energie, water, ruimte, grondstoffen) emissies (lozingen naar lucht, water en bodem, afval)
Schakel 3 State (Toestand) de resulterende toestand in lucht, water en bodem
Schakel 4 Impact (Impact) een inschatting van de negatieve gevolgen van de milieukwaliteit voor mens, natuur en economie
Schakel 5 Response (Respons) het (beleids)antwoord op deze verstoringen

Indicators



DPSIR-chain

The DPSI-R chain is a frequently used analysis framework in international environmental reporting. The DPSI-R chain outlines the causes to the impacts of environmental problems.

Link 1 Driving forces the underlying causes of environmental problems (production, consumption, transportation, recreation, etc.)
Link 2 Pressure the direct causes of the disturbances from resource use (energy, water, space, materials) and emissions (discharges to air, water and soil, waste)
Link 3 State the resulting state in air, water and soil
Link 4 Impact an estimate of the negative effects of the environmental quality for man, nature and economy
Link 5 Response the (policy) response to these disturbances

Indicatoren

positieve evolutie Positieve evolutie, met de doelstelling binnen bereik, of gunstige toestand.
onduidelijke evolutie Geen of beperkte evolutie, maar onvoldoende om de doelstelling te bereiken, of neutrale toestand.
negatieve evolutie Negatieve evolutie, verder weg van de doelstelling, of ongunstige toestand.
onvoldoende informatie beschikbaar Onvoldoende informatie.
De toekenning van smileys is geen exacte wetenschap maar veeleer een expertoordeel. Het 'oormerken' van indicatoren houdt onmiskenbaar het gevaar in van te sterke vereenvoudiging. Daarom wil de smiley de lezer vooral aanzetten om de bijhorende indicatorbeschrijving te lezen.

Indicatoren

positieve evolutie Positieve evolutie, met de doelstelling binnen bereik, of gunstige toestand.
onduidelijke evolutie Geen of beperkte evolutie, maar onvoldoende om de doelstelling te bereiken, of neutrale toestand.
negatieve evolutie Negatieve evolutie, verder weg van de doelstelling, of ongunstige toestand.
onvoldoende informatie beschikbaar Onvoldoende informatie.
De toekenning van smileys is geen exacte wetenschap maar veeleer een expertoordeel. Het 'oormerken' van indicatoren houdt onmiskenbaar het gevaar in van te sterke vereenvoudiging. Daarom wil de smiley de lezer vooral aanzetten om de bijhorende indicatorbeschrijving te lezen.

Terug naar overzicht