Deel deze pagina

Verzenden

Stikstofstromen

De verwerking van stikstofhoudende goederen en de verwerking van stikstof in productieprocessen geeft aanleiding tot grote stromen in de Vlaamse economie en huishoudens. Stikstof wordt daarbij ook ingevoerd en uitgevoerd over de landsgrenzen. Bij stikstofstromen kunnen verliezen optreden die leiden tot emissies naar lucht, water en bodem. De effectieve omvang van de emissie is niet alleen afhankelijk van de omvang van de stikstofstroom doorheen een sector maar ook van de gebruikte productieprocessen en efficiëntie.

De indicator stikstofstromen in Vlaanderen, is opgemaakt aan de hand van een stofboekhouding en stofstroomanalyse doorheen de Vlaamse economie. En toont naast de omvang van de totale stofstroom in elk sectoraal knooppunt, ook de omvang van de invoer en uitvoer ter hoogte van elke knooppunt op schaal Vlaanderen. De invoer is een deel van de totale stofstroom aan de inputzijde van het knooppunt. Zo neemt de voedingssector naast invoer uit buurlanden, ook veel grondstoffen af van de Vlaamse landbouw. De uitvoer is een deel van de totale stofstroom aan de outputzijde van het knooppunt (zie eerste figuur onder).

Deze indicator toont welke activiteiten aan de basis liggen van de  stikstofemissies in Vlaanderen. Vanuit de milieuverstoringsketen bekeken, situeert deze indicator zich op het niveau van de driving forces. De sectorindeling is afwijkend ten opzichte van deze in de MIRA kernset milieudata.

Uw eigen indicatorrapport
Voeg deze fiche toe aan uw eigen 'Indicatorrapport à la carte' door hierboven aan te klikken.
D P S I R

Figuren

Stikstofstromen per knooppunt in de economie (Vlaanderen, 2009)

Bron: VMM MIRA
Cijfers in Excel.


Verloop

Grootste stikstofstromen in de chemische industrie, energie en agro-voedingssectoren

 

In 2009 varieerde de stikstofstromen in 11 knooppunten van de Vlaamse economie en huishoudens, tussen 25 en 546 kton N. De grootste stroom gaat door de chemische en overige industrie (546 kton N). Dezet omvat de kunstmestindustrie en de papierindustrie, waarvan de kunstmestindustrie 98 % van de stikstof behandelt in de kunstmestsynthese uit inert stikstofgas (N2) tot reactieve ammoniak.

De energiesector vertoont een grote stikstofstroom (462 kton N) door de stikstofinhoud van aardgas (14 %), die milieuneutraal is omdat het om inert stikstofgas (N2) gaat. De uitstroom uit de energiesector bestaat voor 99 % uit stikstofgas (N2).

De agro-voedingssectoren (veevoederindustrie, landbouw opgesplitst in dierlijke productie en  plantaardige productie en tot slot de voedingsindustrie) vormen het grootste blok waar tussen de knooppunten een intense uitwisseling van stikstof bestaat. De invoer van stikstof onder de vorm van voedergewassen is toegewezen aan de veevoedingssector. De verwerking van dierlijke mest is toegewezen aan het knooppunt biomassaverwerking. Dat omvat ook de compostering van organisch biologisch afval (GFT, groencompost en ander organisch afval) en industriële vergisting met energieopwekking. Deze relatieve kleine stroom (31 kton N) is echter in volle groei en daarom is deze afzonderlijk opgenomen.

De sector transport omvat alle goederen- en personenvervoer in Vlaanderen. De invoer slaat op de stikstofinhoud van fossiele brandstoffen. Emissies naar lucht worden niet aanzien als uitvoer, maar vormen een stofstroom naar lucht ter grootte van 65 kton N.

De huishoudens en handel & diensten omvatten residentiele stikstofstromen door consumptie van voeding (51 kton  N). Afvalverwerking en openbare afvalwaterzuivering behandelen eindstromen van productie en consumptie in Vlaanderen. De openbare afvalwaterzuivering omvat het gekoppelde rioolstelsel (inclusief overstorten) en de slibverwerking.

Potentieel voor hergebruik en recyclage

De totale invoer over alle knooppunten heen wordt begroot op 1 017 kton N, of 1 miljard kg N. De uitvoer bedraagt 656 kton N, zodat het verschil van 362 kton N, een bovengrens aangeeft voor wat in Vlaanderen accumuleerde in het milieu in 2009, inclusief inert N2-gas. Een precieze begroting van deze accumulatie of beter gezegd, emissie, is opgenomen in de MIRA kernset milieudata.

Hieruit blijkt dat Vlaanderen een overschot aan stikstof beschikbaar heeft in afval- en reststromen, zoals huishoudelijk afvalwater, organisch biologisch afval en dierlijke mest. Dat biedt een groot potentieel voor hergebruik en recyclage. Het is vooral in de agrovoedingssectoren dat de milieuwinst te boeken is. Stikstof kan hergebruikt worden en de emissies naar water, lucht en bodem kunnen verkleind worden.

Meer info

Stikstofemissies treden op naar lucht, water en bodem op en een precieze begroting van de emissie naar lucht en oppervlaktewater is opgenomen in de MIRA kernset milieudata.

Een volledige beschrijving van de stikstofstromen is te vinden in het onderzoeksrapport Begroting van stikstof- en fosforstromen in Vlaanderen.

DPSI-R (de verstoringsketen)

De verstoringsketen is een veelgebruikt analysekader in de internationale milieurapportering. De keten schematiseert de oorzaken tot en met de gevolgen van de milieuproblemen.

Schakel 1 Driving forces (Maatschappelijke activiteiten) de onderliggende oorzaken van de milieuproblemen (productie, consumptie, transport, recreatie, enz.)
Schakel 2 Pressure (Druk) de directe oorzaken van de verstoringen brongebruik (energie, water, ruimte, grondstoffen) emissies (lozingen naar lucht, water en bodem, afval)
Schakel 3 State (Toestand) de resulterende toestand in lucht, water en bodem
Schakel 4 Impact (Impact) een inschatting van de negatieve gevolgen van de milieukwaliteit voor mens, natuur en economie
Schakel 5 Response (Respons) het (beleids)antwoord op deze verstoringen

Indicators



DPSIR-chain

The DPSI-R chain is a frequently used analysis framework in international environmental reporting. The DPSI-R chain outlines the causes to the impacts of environmental problems.

Link 1 Driving forces the underlying causes of environmental problems (production, consumption, transportation, recreation, etc.)
Link 2 Pressure the direct causes of the disturbances from resource use (energy, water, space, materials) and emissions (discharges to air, water and soil, waste)
Link 3 State the resulting state in air, water and soil
Link 4 Impact an estimate of the negative effects of the environmental quality for man, nature and economy
Link 5 Response the (policy) response to these disturbances

Indicatoren

positieve evolutie Positieve evolutie, met de doelstelling binnen bereik, of gunstige toestand.
onduidelijke evolutie Geen of beperkte evolutie, maar onvoldoende om de doelstelling te bereiken, of neutrale toestand.
negatieve evolutie Negatieve evolutie, verder weg van de doelstelling, of ongunstige toestand.
onvoldoende informatie beschikbaar Onvoldoende informatie.
De toekenning van smileys is geen exacte wetenschap maar veeleer een expertoordeel. Het 'oormerken' van indicatoren houdt onmiskenbaar het gevaar in van te sterke vereenvoudiging. Daarom wil de smiley de lezer vooral aanzetten om de bijhorende indicatorbeschrijving te lezen.

Indicatoren

positieve evolutie Positieve evolutie, met de doelstelling binnen bereik, of gunstige toestand.
onduidelijke evolutie Geen of beperkte evolutie, maar onvoldoende om de doelstelling te bereiken, of neutrale toestand.
negatieve evolutie Negatieve evolutie, verder weg van de doelstelling, of ongunstige toestand.
onvoldoende informatie beschikbaar Onvoldoende informatie.
De toekenning van smileys is geen exacte wetenschap maar veeleer een expertoordeel. Het 'oormerken' van indicatoren houdt onmiskenbaar het gevaar in van te sterke vereenvoudiging. Daarom wil de smiley de lezer vooral aanzetten om de bijhorende indicatorbeschrijving te lezen.

Terug naar overzicht