Deel deze pagina

Verzenden

Fosforstromen

De verwerking van fosforhoudende grondstoffen (fosfaaterts) en de verwerking van fosfor tot consumptiegoederen (kunstmest, voederfosfaat, wasmiddelen …) geeft aanleiding tot grote stromen in de Vlaamse economie en huishoudens. Fosfor wordt daarbij ook ingevoerd en uitgevoerd over de gewest- en landsgrenzen. Bij fosforstromen kunnen verliezen optreden die leiden tot emissies naar water en bodem. De effectieve omvang van de emissie is niet alleen afhankelijk van de omvang van de fosforstroom doorheen een sector maar ook van de aard en efficiëntie van de productieprocessen.

De indicator fosforstromen in Vlaanderen, is opgemaakt aan de hand van een stofboekhouding en stofstroomanalyse doorheen de Vlaamse economie. Naast de omvang van de totale stofstroom in een sectoraal knooppunt, toont de indicator ook de omvang van de invoer en uitvoer ter hoogte van elke knooppunt op schaal Vlaanderen. De invoer is een deel van de totale stofstroom aan de inputzijde van het knooppunt. Zo neemt de voedingssector naast invoer uit buurlanden, ook veel grondstoffen af van de Vlaamse landbouw. De uitvoer is een deel van de totale stofstroom aan de outputzijde van het knooppunt (zie eerste figuur onder).

Deze indicator toont welke activiteiten aan de basis liggen van de  fosfaatemissies in Vlaanderen. Vanuit de milieuverstoringsketen bekeken, situeert deze indicator zich op het niveau van de driving forces. De sectorindeling is afwijkend ten opzichte van deze in de MIRA kernset milieudata.

Uw eigen indicatorrapport
Voeg deze fiche toe aan uw eigen 'Indicatorrapport à la carte' door hierboven aan te klikken.
D P S I R

Figuren

Fosforstromen in knooppunten van de Vlaamse economie (Vlaanderen, 2009)

Bron: VMM MIRA
Cijfers in Excel.


Verloop

Grootste fosforstromen in de chemische industrie, energie en agro-voedingssectoren

In 2009 varieerden de fosforstromen in 10 knooppunten van de Vlaamse economie en huishoudens, tussen 0,01 en 83 kton P. De grootste stroom passeert door de chemische en overige industrie (83 kton P). Deze omvatten de kunstmestindustrie, de fosfaatindustrie en de papierindustrie, waarvan de fosfaatindustrie het leeuwenaandeel van de fosfor behandelt met beperkte interactie met andere knooppunten, wat zich uit in een grote invoer van ertsen en grote uitvoer van verwerkte producten.

 

De agro-voedingssectoren (veevoederindustrie, landbouw opgesplitst in dierlijke productie en  plantaardige productie en tot slot de voedingsindustrie) vormen het grootste blok waar tussen de knooppunten een intense uitwisseling van fosfor bestaat. De invoer van fosfor onder de vorm van voedergewassen voor de veeteelt is toegewezen aan de veevoedingssector. De verwerking van dierlijke mest is toegewezen aan het knooppunt biomassaverwerking. Dat omvat ook de compostering van organisch biologisch afval (GFT, groencompost en ander organisch afval) en industriële vergisting met energieopwekking. Deze relatieve kleine stroom (7,8 kton P) is echter in volle groei en daarom is deze afzonderlijk opgenomen.

 

De huishoudens en handel & diensten omvatten residentiële fosforstromen door consumptie van voeding (6,5 kton  P).

 

De afvalverwerking behandelt 15 kton P en daarvan wordt verondersteld dat alle stromen worden uitgevoerd, hetzij als onbehandeld afval, hetzij als assen na verbranding. De openbare afvalwaterzuivering behandelt eindstromen van productie en consumptie in Vlaanderen (3,6 kton P). De openbare afvalwaterzuivering omvat het gekoppelde rioolstelsel (inclusief overstorten) en de slibverwerking.

Potentieel voor hergebruik en recyclage

De totale invoer over alle knooppunten heen wordt begroot op 118 kton P, of 118 miljoen kg P. De uitvoer bedraagt 115 kton P, zodat het verschil van 3 kton P, de grootteorde aangeeft voor de milieuverliezen of emissie, en deels ophoping in het milieu in 2009. Fosforemissies treden enkel naar water en bodem op en een precieze begroting van de emissie is opgenomen in MIRA kernset milieudata.

Hieruit blijkt dat Vlaanderen een overschot aan fosfor beschikbaar heeft in afval- en reststromen, zoals huishoudelijk afvalwater, organisch biologisch afval en dierlijke mest. Dat biedt een groot potentieel voor hergebruik en recyclage. Het is vooral in het agrovoedingssectoren dat er milieuwinst te boeken is. Fosfor kan hergebruikt worden en de emissies naar water en bodem kunnen verkleind worden.

Meer info

Fosforemissies treden enkel naar water en bodem op en een precieze begroting van de emissie naar oppervlaktewater is opgenomen in de MIRA kernset milieudata.

Een volledige beschrijving van de fosforstromen is te vinden in het onderzoeksrapport Begroting van stikstof- en fosforstromen in Vlaanderen.

DPSI-R (de verstoringsketen)

De verstoringsketen is een veelgebruikt analysekader in de internationale milieurapportering. De keten schematiseert de oorzaken tot en met de gevolgen van de milieuproblemen.

Schakel 1 Driving forces (Maatschappelijke activiteiten) de onderliggende oorzaken van de milieuproblemen (productie, consumptie, transport, recreatie, enz.)
Schakel 2 Pressure (Druk) de directe oorzaken van de verstoringen brongebruik (energie, water, ruimte, grondstoffen) emissies (lozingen naar lucht, water en bodem, afval)
Schakel 3 State (Toestand) de resulterende toestand in lucht, water en bodem
Schakel 4 Impact (Impact) een inschatting van de negatieve gevolgen van de milieukwaliteit voor mens, natuur en economie
Schakel 5 Response (Respons) het (beleids)antwoord op deze verstoringen

Indicators



DPSIR-chain

The DPSI-R chain is a frequently used analysis framework in international environmental reporting. The DPSI-R chain outlines the causes to the impacts of environmental problems.

Link 1 Driving forces the underlying causes of environmental problems (production, consumption, transportation, recreation, etc.)
Link 2 Pressure the direct causes of the disturbances from resource use (energy, water, space, materials) and emissions (discharges to air, water and soil, waste)
Link 3 State the resulting state in air, water and soil
Link 4 Impact an estimate of the negative effects of the environmental quality for man, nature and economy
Link 5 Response the (policy) response to these disturbances

Indicatoren

positieve evolutie Positieve evolutie, met de doelstelling binnen bereik, of gunstige toestand.
onduidelijke evolutie Geen of beperkte evolutie, maar onvoldoende om de doelstelling te bereiken, of neutrale toestand.
negatieve evolutie Negatieve evolutie, verder weg van de doelstelling, of ongunstige toestand.
onvoldoende informatie beschikbaar Onvoldoende informatie.
De toekenning van smileys is geen exacte wetenschap maar veeleer een expertoordeel. Het 'oormerken' van indicatoren houdt onmiskenbaar het gevaar in van te sterke vereenvoudiging. Daarom wil de smiley de lezer vooral aanzetten om de bijhorende indicatorbeschrijving te lezen.

Indicatoren

positieve evolutie Positieve evolutie, met de doelstelling binnen bereik, of gunstige toestand.
onduidelijke evolutie Geen of beperkte evolutie, maar onvoldoende om de doelstelling te bereiken, of neutrale toestand.
negatieve evolutie Negatieve evolutie, verder weg van de doelstelling, of ongunstige toestand.
onvoldoende informatie beschikbaar Onvoldoende informatie.
De toekenning van smileys is geen exacte wetenschap maar veeleer een expertoordeel. Het 'oormerken' van indicatoren houdt onmiskenbaar het gevaar in van te sterke vereenvoudiging. Daarom wil de smiley de lezer vooral aanzetten om de bijhorende indicatorbeschrijving te lezen.

Terug naar overzicht