Deel deze pagina

Verzenden

Andere biologische kwaliteitselementen

Naast macro-invertebraten en vissen worden nog andere biologische kwaliteitselementen opgevolgd. Tot de macrofyten worden alle met het blote oog zichtbare planten gerekend die leven onder water, op het wateroppervlak of langs de oever. Hieronder vallen zowel macro-algen, mossen, varens als hogere planten. Fytoplankton is een verzamelnaam voor de in het oppervlaktewater zwevende plantaardige micro-organismen. Doorgaans worden ze algen of (micro)wieren genoemd. Deze organismen zijn in principe ééncelligen, maar bij veel soorten zijn de cellen verenigd tot kolonies of draden. Als maat voor de biomassa van fytoplankton wordt het chlorofyl a gehalte in het oppervlaktewater bepaald. Met de term fytobenthos worden de microscopische, eencellige algen bedoeld die vastgehecht leven op de bodem, op de oever of op waterplanten. Voor de kwaliteitsbeoordeling op basis van fytobenthos wordt in Vlaanderen gebruikgemaakt van de diatomeeën (kiezelwieren). Zij vormen immers vaak de meest voorkomende en diverse groep binnen het fytobenthos en ze staan bekend als een goede indicator voor waterkwaliteit.

De beoordeling wordt voor elk biologisch kwaliteitselement uitgedrukt in de vorm van een Ecologische Kwaliteitscoëfficiënt (EKC) die een waarde tussen 0 en 1 kan aannemen, waarbij 1 een zeer goede ecologische toestand vertegenwoordigt en 0 een zeer slechte ecologische toestand. De EKC-score is de basis voor de verdere indeling in kwaliteitsklassen.

De figuren die de huidige toestand en de evolutie tonen, zijn enkel gebaseerd op de meetresultaten van de Vlaamse waterlichamen. Dat zijn de grotere watersystemen met een afstroomgebied groter dan 50 km². De bemonstering van de Vlaamse waterlichamen gebeurt in cycli van 3 jaar.

Om te voldoen aan de vereisten van de Europese kaderrichtlijn Water zouden alle waterlichamen minstens goed moeten scoren. Voor de natuurlijke waterlichamen gaat het dan over de klassen “goed” en “zeer goed”, voor de sterk veranderde en kunstmatige waterlichamen over de klasse “goed en hoger”. Om de interpretatie van de figuren te vergemakkelijken wordt de klasse “goed en hoger” toegevoegd aan de klasse “goed”.

Uw eigen indicatorrapport
Voeg deze fiche toe aan uw eigen 'Indicatorrapport à la carte' door hierboven aan te klikken.
D P S I R

Verloop

Ondanks een lichte verbetering blijft de doelafstand groot

Zowel voor de macrofyten, het fytoplankton als het fytobenthos is de toestand van de Vlaamse waterlichamen licht verbeterd. Vergeleken met de situatie in 2007-2009 ligt in 2013-2015 het percentage waterlichamen met een slechte kwaliteit lager terwijl het percentage waterlichamen behorend tot de klassen “goed” of “zeer goed” gestegen is. Deze evolutie is in overeenstemming met die voor de macro-invertebraten en de vissen en mag vooral toegeschreven worden aan de inspanningen om de fysisch-chemische waterkwaliteit te verbeteren.

Toch blijft de afstand tot het uiteindelijke doel groot. Zo behaalde slechts 15 % van de beoordeelde waterlichamen de doelstelling voor macrofyten, voor fytoplankton was dat 47 % en voor fytobenthos 24 %. En ondanks alle maatregelen zijn de percentages waterlichamen met een slechte of ontoereikende kwaliteit voor de drie biologische kwaliteitselementen nog steeds groter dan 20 %.

Forse inspanningen blijven dus nodig om de einddoelstelling te halen. Naast de verdere reductie van de vuilvrachten die in het oppervlaktewater terechtkomen, is het ook nodig om waterlopen een meer natuurlijke inrichting te geven (bv. hermeandering, natuurvriendelijke oeverinrichting …).

DPSI-R (de verstoringsketen)

De verstoringsketen is een veelgebruikt analysekader in de internationale milieurapportering. De keten schematiseert de oorzaken tot en met de gevolgen van de milieuproblemen.

Schakel 1 Driving forces (Maatschappelijke activiteiten) de onderliggende oorzaken van de milieuproblemen (productie, consumptie, transport, recreatie, enz.)
Schakel 2 Pressure (Druk) de directe oorzaken van de verstoringen brongebruik (energie, water, ruimte, grondstoffen) emissies (lozingen naar lucht, water en bodem, afval)
Schakel 3 State (Toestand) de resulterende toestand in lucht, water en bodem
Schakel 4 Impact (Impact) een inschatting van de negatieve gevolgen van de milieukwaliteit voor mens, natuur en economie
Schakel 5 Response (Respons) het (beleids)antwoord op deze verstoringen

Indicators



DPSIR-chain

The DPSI-R chain is a frequently used analysis framework in international environmental reporting. The DPSI-R chain outlines the causes to the impacts of environmental problems.

Link 1 Driving forces the underlying causes of environmental problems (production, consumption, transportation, recreation, etc.)
Link 2 Pressure the direct causes of the disturbances from resource use (energy, water, space, materials) and emissions (discharges to air, water and soil, waste)
Link 3 State the resulting state in air, water and soil
Link 4 Impact an estimate of the negative effects of the environmental quality for man, nature and economy
Link 5 Response the (policy) response to these disturbances

Indicatoren

positieve evolutie Positieve evolutie, met de doelstelling binnen bereik, of gunstige toestand.
onduidelijke evolutie Geen of beperkte evolutie, maar onvoldoende om de doelstelling te bereiken, of neutrale toestand.
negatieve evolutie Negatieve evolutie, verder weg van de doelstelling, of ongunstige toestand.
onvoldoende informatie beschikbaar Onvoldoende informatie.
De toekenning van smileys is geen exacte wetenschap maar veeleer een expertoordeel. Het 'oormerken' van indicatoren houdt onmiskenbaar het gevaar in van te sterke vereenvoudiging. Daarom wil de smiley de lezer vooral aanzetten om de bijhorende indicatorbeschrijving te lezen.

Indicatoren

positieve evolutie Positieve evolutie, met de doelstelling binnen bereik, of gunstige toestand.
onduidelijke evolutie Geen of beperkte evolutie, maar onvoldoende om de doelstelling te bereiken, of neutrale toestand.
negatieve evolutie Negatieve evolutie, verder weg van de doelstelling, of ongunstige toestand.
onvoldoende informatie beschikbaar Onvoldoende informatie.
De toekenning van smileys is geen exacte wetenschap maar veeleer een expertoordeel. Het 'oormerken' van indicatoren houdt onmiskenbaar het gevaar in van te sterke vereenvoudiging. Daarom wil de smiley de lezer vooral aanzetten om de bijhorende indicatorbeschrijving te lezen.

Terug naar overzicht