Deel deze pagina

Verzenden

Zeewatertemperatuur, saliniteit, golfhoogte en windsnelheid aan zee

Naast het zeeniveau kunnen ook andere onderdelen van het zeeklimaat wijzigingen ondergaan door toedoen van de mondiale opwarming. Deze indicator gaat na in hoeverre wijzigingen plaatsvinden in de zeewatertemperatuur, de saliniteit (of zoutgehalte), de golfhoogte en de windsnelheid aan de Belgische kust.
Uw eigen indicatorrapport
Voeg deze fiche toe aan uw eigen 'Indicatorrapport à la carte' door hierboven aan te klikken.
D P S I R

Figuren

Oppervlaktetemperatuur in Belgische kustwateren (2009-2013)

Bron: Tweede federaal milieurapport (2015)



Verloop

Zeewatertemperatuur

Samen met de afvoer van afsmeltend landijs naar zee, is de thermische uitzetting van het zeewater de belangrijkste oorzaak van de reeds waargenomen zeespiegelstijging. De temperatuur beïnvloedt de densiteit van het water en daardoor de stromingen en het zeespiegelniveau. Daarnaast beïnvloedt de temperatuur ook de oplosbaarheid van CO2 in het zeewater, en heeft zo een link met de samenstelling van de atmosfeer.

Wereldwijd stijgt de laatste 100 jaar de temperatuur van het zeewateroppervlak, maar vooral de laatste 25 jaar kennen de Europese wateren een versnelde temperatuurtoename ten opzichte van de oceanen. De temperatuur van het water in de Belgische kustwateren volgt een uitgesproken seizoenscyclus met een temperatuurverschil tussen winter en zomer van circa 15 °C (figuur). Die zeewatertemperatuur vertoont ook een interjaarlijkse variabiliteit van 1 tot 3 °C, waarvan het patroon sterk gebonden is aan de NAO-index. Ruimtelijk gezien zorgt een tong warm water afkomstig van het Kanaal in de winter voor een temperatuurverschil van 1 tot 3 °C tussen het midden van de zuidelijke Noordzee en de kust. In de zomer is dat temperatuurverschil omgekeerd door de snellere opwarming van de minder diepe kustwateren. Doordat de Begische kustwateren goed verticaal gemengd worden, zijn de verticale temperatuurschommelingen doorgaans kleiner dan 1 °C.  

Over een langere periode (meerdere decennia) bekeken, stijgt in alle deelgebieden van de Noordzee (niet enkel het Belgische deel ervan) de zeewatertemperatuur. Er lijkt bovendien een natuurlijke variabiliteit op te treden met een periode van 7 à 8 jaar. De stijging van de zeewatertemperatuur ligt tussen 0,023 °C/jaar (in de noordelijke Noordzee) en 0,053 °C/jaar in de centrale Noordzee en de zuidelijke Noordzee. In het gebied het dichtst bij de Belgische kust bedraagt de toename ongeveer 0,034 °C per jaar of 3,4 °C per eeuw.

Zoutgehalte of saliniteit

Voor het zoutgehalte in het zeewater voor onze kust is momenteel nog geen meetreeks voorhanden die langetermijnanalyse toelaat. Uit eerder recente metingen is wel bekend dat de saliniteit van het zeewater in de Belgische kustwateren in hoofdzaak beïnvloed wordt door de aanvoer van zoet water door de grote rivieren. De zoetwaterpluimen van de Seine, de Schelde, de Rijn, de Maas en andere kleinere rivieren variëren in breedte van 10 tot 40 km en blijven tegen de kust hangen. De saliniteit kan er variëren van 25 tot 32 PSU (practical salinity unit), daar waar de saliniteit van het zeewater bij het binnenstromen van het Kanaal ongeveer 35 PSU bedraagt.

De saliniteitsdistributie op lange termijn wordt beïnvloed door de windomstandigheden, die de waterpluimen van de rivieren in zee of langsheen de kust kunnen verplaatsen. Voorts kunnen de seizoensgebonden windcyclus, de neerslag en dus de debieten van de rivieren eveneens seizoensschommelingen van de saliniteit in de Belgische kustwateren veroorzaken. Aangezien de Belgische kustwateren goed verticaal gemengd zijn, zijn de verticale saliniteitsschommelingen er over het algemeen beperkt (< 0,2 PSU). Enkel in de pluim van de Rijn en de Maas treden verticale verschillen tussen 1 en 4 PSU op.

Golfhoogte en wind aan/op zee

Voor wat betreft de golfhoogte, geeft de historische datareeks in en nabij het Belgische deel van de Noordzee enkel een natuurlijke variabiliteit aan met een periode van ongeveer zeven jaar. Er is ook een seizoencyclus: er zijn gemiddeld hogere golven in de winter en lagere golven in de zomermaanden. Een duidelijke klimaattrend kon in de historische meetreeksen van golfhoogten en windsnelheden niet worden aangetoond.

Meer info

Wat zijn de verwachtingen voor klimaatverandering in Vlaanderen en omgeving voor de toekomst? Welke gevolgen heeft dit? En hoe kunnen we ons tijdig aanpassen om de effecten van klimaatverandering op te vangen? Deze vragen krijgen een antwoord in het MIRA Klimaatrapport 2015, over waargenomen en toekomstige klimaatveranderingen.Aan de hand van scenario’s is de bandbreedte van de verwachtingen tegen 2030, 2050 en zelfs 2100 in beeld gebracht.

DPSI-R (de verstoringsketen)

De verstoringsketen is een veelgebruikt analysekader in de internationale milieurapportering. De keten schematiseert de oorzaken tot en met de gevolgen van de milieuproblemen.

Schakel 1 Driving forces (Maatschappelijke activiteiten) de onderliggende oorzaken van de milieuproblemen (productie, consumptie, transport, recreatie, enz.)
Schakel 2 Pressure (Druk) de directe oorzaken van de verstoringen brongebruik (energie, water, ruimte, grondstoffen) emissies (lozingen naar lucht, water en bodem, afval)
Schakel 3 State (Toestand) de resulterende toestand in lucht, water en bodem
Schakel 4 Impact (Impact) een inschatting van de negatieve gevolgen van de milieukwaliteit voor mens, natuur en economie
Schakel 5 Response (Respons) het (beleids)antwoord op deze verstoringen

Indicators



DPSIR-chain

The DPSI-R chain is a frequently used analysis framework in international environmental reporting. The DPSI-R chain outlines the causes to the impacts of environmental problems.

Link 1 Driving forces the underlying causes of environmental problems (production, consumption, transportation, recreation, etc.)
Link 2 Pressure the direct causes of the disturbances from resource use (energy, water, space, materials) and emissions (discharges to air, water and soil, waste)
Link 3 State the resulting state in air, water and soil
Link 4 Impact an estimate of the negative effects of the environmental quality for man, nature and economy
Link 5 Response the (policy) response to these disturbances

Indicatoren

positieve evolutie Positieve evolutie, met de doelstelling binnen bereik, of gunstige toestand.
onduidelijke evolutie Geen of beperkte evolutie, maar onvoldoende om de doelstelling te bereiken, of neutrale toestand.
negatieve evolutie Negatieve evolutie, verder weg van de doelstelling, of ongunstige toestand.
onvoldoende informatie beschikbaar Onvoldoende informatie.
De toekenning van smileys is geen exacte wetenschap maar veeleer een expertoordeel. Het 'oormerken' van indicatoren houdt onmiskenbaar het gevaar in van te sterke vereenvoudiging. Daarom wil de smiley de lezer vooral aanzetten om de bijhorende indicatorbeschrijving te lezen.

Indicatoren

positieve evolutie Positieve evolutie, met de doelstelling binnen bereik, of gunstige toestand.
onduidelijke evolutie Geen of beperkte evolutie, maar onvoldoende om de doelstelling te bereiken, of neutrale toestand.
negatieve evolutie Negatieve evolutie, verder weg van de doelstelling, of ongunstige toestand.
onvoldoende informatie beschikbaar Onvoldoende informatie.
De toekenning van smileys is geen exacte wetenschap maar veeleer een expertoordeel. Het 'oormerken' van indicatoren houdt onmiskenbaar het gevaar in van te sterke vereenvoudiging. Daarom wil de smiley de lezer vooral aanzetten om de bijhorende indicatorbeschrijving te lezen.

Terug naar overzicht